Dustoorدستور
13 kurumdan 4. · Madde 52–60 · Yönetim makamı · Madde 18

Vâlîler

Madde 52

Devletin yönettiği beldeler, birimlere ayrılır. Her bir birim "Vilâyet" olarak adlandırılır. Her vilâyet de birimlere ayrılır, her bir birim "Âmillik" olarak adlandırılır. Vilâyete bakan kişi, "Vâlî" veya "Emîr" olarak adlandırılır. Amilliğe bakan kişi ise "Âmil" veya "Hâkim" olarak adlandırılır.

تقسم البلاد التي تحكمها الدولة إلى وحدات، وتسمى كل وحدة وِلاية، وتقسم كل ولاية إلى وحدات تسمى كل وحدة منها عِمالة، ويسمى كل من يتولى الوِلاية والياً أو أميراً، ويسمى كل من يتولى العِمالة عاملاً أو حاكماً.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 53

Vâlîler Halîfe tarafından, Âmiller ise Halîfe tarafından ve kendilerine salâhiyet verildiği takdirde Vâlîler tarafından tâyin edilirler. Muâvinlerdeki şartların Vâlî ve Âmiller’de de bulunması şarttır. Erkek, hür, Müslüman, bâliğ, âkil, âdil ve tâyin edildikleri idârede kifâyet ehlinden olmalı, takva ehli ve kuvvetli kimselerden seçilmelidirler.

يُعَيَّنُ الولاة من قبل الخليفة، ويُعَيَّنُ العمال من قبل الخليفة ومن قبل الولاة إذا فوض إليهم ذلك. ويشترط في الولاة والعمال ما يشترط في المعاونين فلا بد أن يكونوا رجالاً أحراراً مسلمين بالغين عقلاء عدولاً، وأن يكونوا من أهل الكفاية فيما وُكِّل إليهم من أعمال، ويُتَخَيَّرُونَ من أهل التقوى والقوة.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 54

Vâlî, Halîfe’nin naibi olarak, yönetim salâhiyetlerine ve vilâyetindeki dâirelerin idârî işlerini denetim salâhiyetlerine sahiptir. Böylece vilâyeti içerisinde ordu, kadâ (yargı) ve mâliye dışındaki bütün yetkilere sahiptir. O, vilâyet ahâlisi üzerine emirlik yapar ve vilâyetiyle ilgili bütün konulara bakar. Ancak polis, idâre bakımından değil, infâz bakımından onun emirliği altındadır.

للوالي صلاحية الحكم والإشراف على أعمال الدوائر في ولايته نيابة عن الخليفة، فله جميع الصلاحيات في ولايته عدا المالية والقضاء والجيش، فله الإمارة على أهل ولايته، والنظر في جميع ما يتعلق بها. إلا أن الشرطة توضع تحت إمارته من حيث التنفيذ لا من حيث الإدارة.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 55

Vâlî’nin, emirliği gereğince îfâ ettiği işlerini Halîfe’ye bildirmesi lâzım değildir. Bu, tercihine bırakılmıştır. Yeni ve olağan olmayan bir mesele çıkarsa, bu meseleyi Halîfe’nin değerlendirmesine bırakır. Ardından Halîfe’nin emrettiğine göre davranır. Beklemenin meselenin bozulmasına neden olmasından çekinirse, infâzı yerine getirir. Bu takdirde meseleyi ve infâz etmesinden evvel Halîfe’nin değerlendirmesini almama sebebini Halîfe’ye bildirmelidir.

لا يجب على الوالي مطالعة الخليفة بما أمضاه في عمله على مقتضى إمارته إلا على وجه الاختيار، فإذا حدث إنشاء جديد غير معهود وقفه على مطالعة الخليفة، ثم عمل بما أمر به. فإن خاف فساد الأمر بالانتظار قام بالأمر واطلع الخليفة وجوباً على الأمر وعلى سبب عدم مطالعته قبل القيام بعمله.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 56

Her vilâyette vilâyet halkından seçilmiş bir meclis bulunur. Bu meclisin başkanı Vâlî’dir. Bu meclisin, yönetim işlerinde değil de idârî işlerde görüş belirtme yetkisi vardır. Meclis şu iki işi yapar:

Birincisi; Vilâyetin durumu ve ihtiyaçları hakkında Vâlî’ye gerekli bilgileri sunmak ve bu hususta görüş belirtmek.

İkincisi; Vâlî’nin üzerlerindeki yönetimi hakkındaki rızâlarını veya şikâyetlerini dile getirmek.

Meclis’in birinci noktadaki görüşü icbârî değildir. İkinci noktadaki görüşü ise icbârîdir. Dolayısıyla Meclis Vâlî’yi şikâyet ederse Vâlî azledilir.

يكون في كل ولاية مجلس منتخب من أهلها يرأسه الوالي، وتكون لهذا المجلس صلاحية المشاركة في الرأي في الشؤون الإدارية لا في شؤون الحكم، ويكون لغرضين:

الأول: تقديم المعلومات اللازمة للوالي عن واقع الولاية واحتياجاتها، وإبداء الرأي في ذلك.

والثاني: لإظهار الرضا أو الشكوى من حكم الوالي لهم.

ورأي المجلس في الأول غير ملزم، ولكن رأيه في الثاني ملزم، فإذا شكا المجلس الوالي يعزل.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 57

Vilâyetteki Vâlî’nin vilâyette bulunma müddetinin uzun olmaması lâzımdır. Bu itibarla bir Vâlî’nin kendi vilâyetinde yoğunlaştığı veya insanların kendisine meftun olduğu görüldüğünde görevden alınır.

ينبغي أن لا تطول مدة ولاية الشخص الواحد على الولاية بل يعفى من ولايته عليها كلما رؤي له تركز في البلد، أو افتتن الناس به.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 58

Vâlî, bir vilâyetten diğer bir vilâyete nakledilemez. Zîra onun görevlendirilmesi, genel bir bakıştır ve belirli bir yer ile sınırlıdır. Bilakis görevden alınır ve yeniden tâyin edilir.

لا يُنْقَلُ الوالي من ولاية إلى ولاية، لأن توليته محددة المكان، ولكن يُعْفَى ويولى ثانية.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 59

Vâlî; ya Halîfe’nin gördüğü lüzum üzerine ya Ümmet Meclisi Vâlî’den râzı olmadıklarını gösterince ya da kendi Vilâyet Meclisi, Vâlî’den hoşnutsuzluk gösterince azledilir. Onun azli ancak Halîfe tarafından yapılır.

يُعْزَلُ الوالي إذا رأى الخليفة عزله، أو إذا أظهر مجلس الأمة عدم الرضى منه، أو إذا أظهر مجلس ولايته السخط منه. وعزله إنما يجري من قبل الخليفة.

Delilleri oku (İngilizce) ↗

Madde 60

Halîfe, Vâlîlerin işlerini takip etmelidir. Onları sıkıca murâkabe etmelidir. Hallerini keşfetmek, onları teftîş etmek ve hepsini veya bir kısmını zaman zaman toplayıp tebânın şikayetlerini kendilerinden dinlemek için kendisine bir Nâib tâyin etmelidir.

على الخليفة أن يتحرى أعمال الولاة، وأن يكون شديد المراقبة لهم، وأن يعين من ينوب عنه للكشف عن أحوالهم، والتفتيش عليهم وأن يجمعهم أو قسماً منهم بين الحين والآخر، وأن يصغي إلى شكاوى الرعية منهم.

Delilleri oku (İngilizce) ↗